Unlimited WordPress themes, graphics, videos & courses! Unlimited asset downloads! From $16.50/m
Advertisement
  1. Code
  2. WordPress
Code

การทำเว็บไซต์ที่ทุกคนเข้าถึงได้ (Accessibility) บทที่ 1 : บทนำ

by
Difficulty:IntermediateLength:ShortLanguages:
This post is part of a series called Accessibility.
Accessibility, Part 2: Perceivable

Thai (ภาษาไทย) translation by Porrapat Petchdamrongskul (you can also view the original English article)

องค์กร Wordpress Foundation บนเว็บไซต์ของพวกเขาเขียนไว้ว่า "การเผยแพร่สู่ทุกคน" (democratize publishing) และมันยังมีความหมายเพิ่มเติมอีกว่า "การส่งต่อผลิตภัณฑ์สาธารณะผ่านซอฟต์แวร์ที่ทุกคนเข้าถึงได้" (serve the public good through freely accessible software) ใช่แล้ว พวกเขากำลังพูดถึง open source software ซึ่งการเข้าถึงได้ในที่นี้หมายถึงการเข้าถึงซอร์สโค้ดได้โดยเสรี อย่างไรก็ตาม ในฐานะของนักพัฒนาซอฟต์แวร์บนเว็บ เราจะไม่มีทางส่งต่ออะไรก็ตามถึง ทุกๆคนจริงๆ ได้เลย ถ้าประชากรส่วนใหญ่ของโลกนั้นไม่สามารถเข้าถึงเนื้อหาที่ถูกแสดงผลจากซอฟต์แวร์ของเรา

แม้สถิติจะผันแปรกันบ้าง แต่จากศึกษาประมาณ 20% หรือราวๆ นั้นของผู้คนบนโลกมีความพิการหรือบกพร่องไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่งอยู่ (พอๆ กับจำนวนเว็บไซต์บนโลกที่เขียนด้วย Wordpress)  ไม่ใช่คนทั้งหมดที่มีปัญหาการเข้าถึงเนื้อหาบนอินเทอร์เน็ต แต่สำหรับผู้คนจำนวนหนึ่งที่ว่านั้นมีแน่นอน ผู้คนบางส่วนนั้นจะใช้ชีวิตขึ้นกับเทคโนโลยีช่วยเหลือ (assistive technologies) ที่ช่วยให้พวกเขาใช้ชีวิตได้ตามปกติ หรือ เพิ่มความสะดวกสบาย โดยมันจะใช้ได้กับเว็บไซต์ที่เขียนอย่างถูกต้องและเข้ากันได้กับเทคโนโลยีพวกนี้เท่านั้น

ทำไมเรื่องการเข้าถึงได้ (Accessibility) ถึงสำคัญ

การทำเว็บไซต์ที่เข้าถึงได้สำหรับทุกคนนั้นสำคัญมาก และเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เราจะไม่ยอมรับได้ว่าถ้าใครแค่บางคน เพียงเพราะเขาเป็นผู้พิการ ไม่สามารถเข้าถึง ห้องสมุด โรงเรียน โรงพยาบาล หรือแม้แต่ไปซื้อของตามซูเปอร์มาร์เก็ตได้ เรานั้นใช้เวลาออนไลน์มากยิ่งขึ้นทุกวัน และโดยทั่วไปในขณะนี้เราติดต่อสื่อสารกับเพื่อน อ่านบทความ เรียนหนังสือ ซื้อของ หรือแม้แต่ขอคำแนะนำเกี่ยวกับสุขภาพ ผ่านระบบอินเทอร์เน็ต การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตนั้นสำคัญขึ้นมากตั้งแต่ปี ค.ศ.2011 กรณีที่ Frank La Rue ในฐานะ UN Special Rapporteur ได้เผยแพร่รายงานที่แนะนำว่าการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตนั้นควรเข้าข่ายเป็นเรื่องเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนเลยทีเดียว แต่แท้ที่จริงแล้วเพราะการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตนั้นสำคัญนั่นแหละ ดังนั้นการทำให้เว็บไซต์นั้นเข้าถึงได้โดยทุกคนก็สำคัญเช่นเดียวกัน

นอกจากนี้เราอาจได้ประโยชน์ทางธุรกิจด้วย บริษัทที่นำเรื่องการเข้าถึงได้กับทุกคนไปใช้นั้นจะสร้างผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้น เหตุผลง่ายๆ ก็เพราะมันทำให้คนมาใช้งานเว็บไซต์พวกเขาเพิ่มขึ้นนั่นเอง แต่ผมจะไม่ลงรายละเอียดเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้ องค์กร Web Accssibility Initiative (WAI) นั้นมีรายการสั้นๆ เกี่ยวกับ กรณีศึกษา เกี่ยวกับเรื่องนี้ที่คุณสามารถตามอ่านได้เลย และมันก็ยังมีเนื้อหาบางส่วนเกี่ยวกับ เรื่องราวข้อพิพาททางกฎหมาย (cautionary tales) ที่เกี่ยวกับองค์กรหรือบริษัทที่ละเลยเรื่องการทำเว็บไซต์ที่เข้าถึงได้กับทุกคนนี้ไปใช้ จนเกิดปัญหาตามมา ถ้าคุณกำลังค้นหาแรงบันดาลใจ ก่อนที่จะศึกษาเรื่องพวกนี้ นี่คือหนึ่งบทความที่น่าอ่าน ความคล้ายคลึงหรือคาบเกี่ยวกันระหว่างการเข้าถึงได้กับการทำ SEO ส่วนมากการเข้าถึงได้จะเกี่ยวกับ การอนุญาตให้เนื้อหานั้นถูกเขียนให้คอมพิวเตอร์เข้าใจได้ง่าย ดังนั้นมันจึงเป็นเหตุผลแบบเดียวกันที่จะไปช่วยให้ search engine เข้าใจเนื้อหาเหล่านั้น

สุดท้าย ขั้นตอนที่คุณสามารถนำไปใช้เพื่อพัฒนาการเข้าถึงได้ของเว็บไซต์ของคุณนั้นง่ายมาก และจุดประสงค์ของบทความชุดนี้ก็เพื่อนำคุณท่องไปในการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่คุณสามารถนำไปเขียน plug-in หรือ theme ของ Wordpress ที่ช่วยให้ทุกๆ คนเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้

พลังที่ยิ่งใหญ่ของเว็บนั้นอยู่ในความเป็นสากลของมัน เพราะมันทำให้ทุกคนเข้าถึงได้ไม่ว่าเขาจะพิการหรือบกพร่องอะไรก็แล้วแต่
— Tim Berners-Lee ผู้สร้าง World Wide Web

เกี่ยวกับการเข้าถึงได้สำหรับทุกคน

การเข้าถึงได้นั้นไม่ใช่แค่การทำให้เครื่องอ่านหน้าจอ (screen reader) ทำงานได้ ผู้ที่เข้ามาชมเนื้อหานั้นมีความพิการแบบอื่นๆ ด้วย ซึ่งคนพิการนั้นแบ่งออกเป็น 4 ประเภทย่อยดังนี้

  • คนพิการทางการมองเห็น เช่น ตาบอดหรือตาบอดสีเป็นต้น
  • คนพิการทางการได้ยิน เช่นหูหนวก เป็นใบ้ หรือการได้ยินเสียงยาก
  • คนพิการทางการเคลื่อนไหว เช่นผู้ป่วยที่เคลื่อนไหวร่างกายได้ยากลำบาก จนไม่สามารถใช้เม้าส์ได้เป็นต้น
  • คนพิการด้านสติปัญญาหรือการเรียนรู้ เช่น ผู้ที่มีปัญหาด้านการเรียนรู้ สมาธิสั้น (attention deficit disorders) หรือ ผู้มีปัญหาด้านการอ่าน (dyslexia) เป็นต้น

ขณะที่มีสิ่งจำนวนมากที่ผู้สร้างเนื้อหาจำเป็นต้องคำนึงถึง ในฐานะนักพัฒนาโปรแกรม หน้าที่ของเรานั้นคือต้องให้แน่ใจว่าเครื่องมือต่างๆ ที่เราเอาไปให้จะทำให้ชีวิตพวกเขาง่ายขึ้น และให้แน่ใจว่าสิ่งทั้งหมดที่เราเขียนใน plug-in หรือ theme ของ Wordpress จะถูกแสดงผลให้เข้าถึงได้โดยง่าย ในชุดบทความนี้ การเข้าถึงได้สำหรับเรานั้นจะพูดถึงแค่สิ่งที่นักพัฒนาโปรแกรมบนเว็บไซต์ต้องรู้เท่านั้น

เกี่ยวกับบทความชุดนี้

ในชุดบทความนี้เราจะกำลังกล่าวถึงขั้นตอนพื้นฐานต่างๆ ที่คุณต้องทำเพื่อทำให้ theme ของคุณเข้าถึงได้โดยทุกคน เราจะทำตามแนวทางของ Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) โดยครอบคลุมเกี่ยวกับเรื่องพื้นฐานต่อไปนี้

  • รับรู้ได้ (Perceivable) : เราต้องแน่ใจว่าเนื้อหานั้นถูกแสดงตามที่ผู้ใช้งานต้องการ ยกตัวอย่าง เราต้องแน่ใจว่าไม่มีอะไรซ่อนอยู่หลัง screen reader และผู้ซึ่งมีปัญหาทางการมองเห็นหรือตาบอดสีก็ยังสามารถอ่านเนื้อหานั้นได้
  • จัดการได้ (Operable) : ผู้ใช้ควรสามารถท่องเว็บได้โดยง่ายและปลอดภัย รูปแบบเว็บไซต์นั้นต้องถูกจัดวางไว้อย่างดี ไม่สะเปะสะปะ กระจัดกระจาย
  • สามารถเข้าใจได้ (Understandable) : เว็บไซต์นั้นควรแสดงเนื้อหาที่ไม่ทำให้เกิดความสับสน และเว็บไซต์ควรจะ 'คาดเดา' input ของผู้ใช้ได้

หลักการที่สี่ ที่เราจะไม่กล่าวถึงในที่นี้คือ ความทนทานต่อการใช้งาน (Robustness)  มันจะไม่ถูกกล่าวในซีรีย์นี้ ซึ่งมันก็เป็นหลักการในการทำเว็บไซต์โดยทั่วไปที่ต้องทำกันอยู่แล้ว และเราก็ไม่น่าจะมากล่าวถึงในนี้อีก เราจะคุยเรื่องที่ต้องรู้เน้นๆ กันเลย ความทนทานต่อการใช้งาน สำหรับนักพัฒนาโปรแกรมบนเว็บอย่างเราๆ จะแตกย่อยไปยังเรื่องเหล่านี้

  • เขียน HTML ที่ถูกโครงสร้าง (well-formed HTML)
  • การเลือกใช้ HTML tag ได้อย่างถูกต้อง (ตัวอย่างเช่น label tag ซึ่งจะกล่าวถึงในบทความต่อไปนี้บ้าง และเรื่องเกี่ยวกับแอตทริบิวต์ ARIA)
  • การไม่ใส่ id ซ้ำกันใน HTML เป็นต้น

บทความชุดนี้จะเน้นหลักๆ ไปที่เรื่องการพัฒนา theme แต่ก็ยังจะครอบคลุมถึงการเข้าถึงแบบอื่นๆ ที่ต้องรู้สำหรับนักพัฒนา plug-in แม้มันจะไม่ใช่ลิสต์รายการที่เข้มข้นที่เต็มไปด้วยเนื้อหาที่อัดแน่น เพื่อให้ผ่านกฏของ WCAG แต่เราจะเน้นหลักๆ เพื่อให้ผ่านที่ recommendation ที่ระดับต่ำสุด (คือระดับ A) ขณะที่บางอย่างจะได้ถึงระดับ recommendation AA ด้วย โดยรวมแล้วบทความชุดนี้จะช่วยเหลือและสร้างกำลังใจ ในการทำ plug-in ให้เข้าถึงได้ง่ายขึ้น ที่ซึ่งจะเหมาะสมกับ recommendation WCAG ระดับสูง หรือ ระดับเฉพาะที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ต่อไป

Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Looking for something to help kick start your next project?
Envato Market has a range of items for sale to help get you started.